NB: Een verkorte en aangepaste versie van een gepubliceerd artikel op gratissoftwaresite.nl

Vanaf 13 oktober 2026 stopt Microsoft definitief met het aanbieden van gratis updates voor Windows 10. Ze hebben de termijn al eens met een jaar verlengd, maar na deze verlenging krijg je geen nieuwe beveiligingsupdates meer, tenzij je je inschrijft voor de uitgebreide beveiligingsupdates. Daarna zullen ontdekte kwetsbaarheden in Windows 10 niet meer worden opgelost, wat het gebruik van het besturingssysteem onveilig maakt.

Voor veel computers zal upgraden naar Windows 11 echter geen optie zijn door de strenge systeemeisen van Microsoft. Dit betekent dat honderden miljoenen pc’s die nog prima werken, achtergelaten zullen worden. Dat zou echt zonde zijn!

Gelukkig is er een oplossing, en die is zelfs gratis. U kunt gewoon een Linux-distributie op uw computer installeren als vervanger van Windows 10. Linux is al meer dan dertig jaar een bewezen besturingssysteem, en het is nu stabiel, betrouwbaar, veilig en ook heel gebruiksvriendelijk geworden, zeker in de laatste jaren. Dus zelfs als uw pc niet geschikt is voor Windows 11, kunt u toch gemakkelijk verder met een prima alternatief!

Wat is Linux?

Linux is een besturingssysteem, net zoals Windows en macOS. Maar eigenlijk is Linux de kern, de zogenaamde kernel, van het besturingssysteem. De Linux-kernel wordt gebruikt door heel veel verschillende besturingssystemen. Het bekendste voorbeeld is Android, dat u waarschijnlijk op uw telefoon heeft! Android is namelijk ook gebaseerd op Linux, en daarbovenop is een gebruiksvriendelijke grafische interface toegevoegd.

Naast Android zijn er voor op de computer ook veel verschillende Linux-varianten (ook wel distributies of distro’s genoemd). Dit zijn varianten van Linux die u op je pc kunt gebruiken. Enkele bekende voorbeelden van Linux-besturingssystemen zijn Ubuntu, Linux Mint, Debian, Fedora en openSUSE. Van deze systemen zijn er weer andere, populaire distro’s ontwikkeld, zoals Zorin OS, Linux Lite, MX Linux en elementary OS.

Het mooie van deze Linux-versies is dat ze prima alternatieven zijn voor Windows, en je kunt ze eenvoudig en gratis op je computer installeren. Tegenwoordig wordt bijna alle randapparatuur, zoals grafische kaarten en WiFi, ook ondersteund in Linux. Het is dus een heel toegankelijke optie voor veel gebruikers!

Heel veel bekende (gratis) apps beschikbaar voor Linux

Wat wilt u nog meer? Een gratis vervanger voor Windows 10 die bijna hetzelfde doet! Veel van uw vertrouwde Windows-apps draaien ook gewoon op Linux. Dat maakt de overstap een stuk makkelijker, omdat u niet veel hoeft in te leveren.

En daar stopt het niet! Er zijn duizenden apps die speciaal voor Linux zijn ontwikkeld, en bijna allemaal zijn ze helemaal gratis. Of je nu op zoek bent naar software voor je hobby, school, werk of iets anders – je vindt het allemaal. Het mooie is dat je deze apps heel makkelijk kunt downloaden via het softwarecentrum dat bij elke Linux-distributie zit. Dit betekent dat je niet door het hele internet hoeft te zoeken, maar alles op één centrale plek kunt vinden. Duizenden apps binnen handbereik, allemaal gratis en klaar voor gebruik!

 
Niet één Linux, maar allerlei varianten

“Dat klinkt goed, Linux! Waar kan ik het downloaden?” is een vraag die je vaak hoort. En precies daar begint soms de keuzestress. Zoals hierboven al even genoemd, bestaat er namelijk niet één Linux-besturingssysteem. Er zijn tientallen, misschien zelfs honderden, varianten beschikbaar. Ze verschillen onder andere in uiterlijk, standaardprogramma’s en de manier waarop je ermee werkt.

Al deze Linux-varianten maken allemaal gebruik van dezelfde Linux-kernel: het hart van het besturingssysteem. Daarbovenop zit een grafische bureaubladomgeving, ook wel desktop environment genoemd. Deze bepaalt hoe Linux eruitziet en aanvoelt.

Bekende bureaubladomgevingen zijn bijvoorbeeld GNOME, KDE, Cinnamon en XFCE. Ze doen in de basis hetzelfde, maar hebben elk een eigen uitstraling en standaard meegeleverde software. Hieronder ziet u een paar voorbeelden van hoe zo’n Linux-bureaublad eruit kan zien.

De stap wagen: Linux installeren

Als u zelf Windows kunt installeren op een pc, dan kunt u in principe ook Linux installeren. Dat is een veelgebruikte stelregel. De installatie van Linux is bij de meeste populaire varianten — zoals Ubuntu, Linux Mint, Zorin OS en elementary OS — vrij eenvoudig en wijst zich grotendeels vanzelf.

Wel kunnen er complicaties ontstaan wanneer u Linux naast Windows wilt installeren. Zorg er daarom altijd voor dat u een goede back-up maakt van al uw persoonlijke bestanden voordat u begint.

Ik kan me goed voorstellen dat u dit liever niet zelf doet en het installeren liever laat uitvoeren. Uiteraard help ik u daar graag bij!